Termal Sağlık

Termal Sağlığın Tarihini Gör

Antik Çağlardan bu yana Buharkent ve çevresinin en önemli özelliklerinden birisi de toplum sağlığına hizmet eden kaplıca ve doğal çıkışlı su ve sıcak su kaynaklarına sahip olmasıydı.

Roma dönemi kalıntılarının daha çok termal su kaynakları çevresinde toplandığını görmekteyiz.

Ortakçı Hamam Deresi bölgesinde ise Roma dönemine ait olan sütun parçaları, hamam kalıntıları ve Roma mezarları bulunmaktadır.

Ünlü Antik çağ gezgini Strabon, Kabaağaç bölgesinin milattan hemen önce ve sonrasında en parlak dönemini yaşadığını, dini bir merkez olduğu kadar dönemin en önemli tıp okulları ile kıyaslanabilecek bir tıp okuluna sahip olduğunu ifade etmektedir.

XIX. yüzyıl ve öncesinde, doktorun ve sağlık hizmetlerinin taşraya ulaşamadığı dönemlerde uyuz, romatizma, lumbago, siyatik ve daha birçok hastalık için tek çözüm yeri ılıca, kaplıca, hamam ve sıcak su kaynakları idi.

 

H.1308//M 1891 Aydın Vilayeti Salnamesinde Ortakçı kaplıcası başta olmak üzere Buharkent çevresinde bulunan Kabaağaç, Kızıldere, Tekke ve Uyuz Hamamı kaplıcalarından bahsedilmekte idi.

 

Ortakçı Kaplıcası

 

Aydın Sancağının yalnız Nazilli Kazasında iki adet miyah-ı madeniyesi vardır.

(Ortakçı Karyesi cihet-i mai madeniyesi)

Nazilli’nin şimendifer ile bir buçuk ve beygir ile sekiz saat badında olan Ortakçı Karyesi’ne iki saat mesafede vaki olan bir dağ eteğinden nebaan eden işbu su terkiben (kibrititkalsiyum)ve (fevmidklis)ve (fevmidsud)emlahına havi ve(55-60) derece arasında hararet göstermekte olup ve Temmuz ve Ağustos aylarında devam edenlerden (rasiye-i mezmene)ve (âlam-ı asiye)ve (emrad-ı cildiye)’ye mürtali olanlar istifade etmektedirler…”

 

Bahsedilen bugün kullanım dışı olan, Ortakçı Köyünün yaklaşık bir kilometre kadar batısında yer alan işlevsiz kaplıcadır. Salnamede Ortakçı’ya iki saat mesafede olduğu belirtilmişse de yaya olarak en fazla 20 dakika uzaklıktadır. Bu da göstermektedir ki salname yazarı bölgeyi bilmemekte kulaktan dolma bilgileri aktarmaktadır.

 

 

Kabaağaç Kaplıcası

 

Ortakçı Kaplıcası civarında mai-i madeni terkiben (kibiryetitsud) ve (kiryetitklis) ve(fevmidsud ) emlâhını ve serbesit olarak dahi (hamzkiryetit)gazını havi olduğundan (miyah madeniyesi), (kibiryetiyesi)den ma’aduddur. Su 50 derece hararetinde olup âlâm-ı asiye ve (reşiye-i mazmane) ve(emraz-ı hadliye)hastalıklarına pek ziyade nâfıstır. Diğeri gibi buna dahi ahali-i mücevere Temmuz ve Ağustos aylarında banyo suretiyle devam ederler.”

 

Kabaağaç Kaplıcası bugünkü Çamur Hamamı olarak adlandırılan, bir kaplıca ve fide tesisini besleyen, Kabaağaç mezarlığının birkaç yüz metre doğusunda yer alan doğal sıcak su kaynağıdır. Roma döneminde bu kaynaktan alınan su ile bugünkü Kabaağaç mezarlığının bulunduğu alanda bir Roma Hamamı mevcut idi. Bu hamamın sütunları hala mezarlık içinde ve diğer eklenti ve bölümleri toprak altında bulunmaktadır.

 

 

 

 

Kızıldere Hamamları

 

Sarayköy Kazası dâhilinde vaki olan miyah-ı madeniyeden biri Sarayköy Kasabasının şark şimali cihetinde, Sazak Dağı’nın cihet-i şark cenubisinde bulunan ve Kızıldere Hamamları maruf olan madeniyedir.

Menbağı mütemadiyen çıkan bu sular iki havuzda temciye eder.

Menbağı terkibinde (sanifehimsud), (klor kalsiyum) emlahı ve (hamzfehim)gazı mevcut olup derece-i harareti 60 santigrata kadar çıkmakta ve müdavimleri banyo suretiyle emraz resyoya(?)dan şifayâb olmaktadır…”

 

Kızıldere Hamamları Salnamede verilen bilgilerden anlaşıldığı gibi halk tarafından oluşturulan iki yapay havuzda banyo yapılırdı. Bu havuzlar Kızıldere Köyünün Armutkırı mevkiinde yer almakta idi. Salnamede Kızıldere Hamamlarının yeri tanımlanırken yönlendirme yanlış anlatılmıştır. Sarayköy’ün garp şimalinde ve Sazak’ın garbında olarak ifade edilmesi gerekirdi.

 

Uyuz Hamamı

 

Denizli’nin cihet-i cenubisinde vaki Babadağı’nın şimal garbinde nebân eden (Uyuz Hamamı)diye maruf olan işbu miyah-ı madeni terkibinde; (sanifehimsud),(fehminklis),(Klorsodyum) emlahı ve (hamdkirbiti)ve (hamdfehim)gazlarına havidir

 

Uyuz Hamamı bugün, Tırkaz Köyü sınırları içinde kalan Umut Termal Tesislerinin kaynağıdır.

 

İn Hamamı

 

Uyuz Hamamının garbında “İn Hamamı” diye maruf diğer bir miyah-ı madeni olup terkiben diğerlerinin aynı ve yalnız (hamdfehim) gazı serbest ve ağır mütehattır …” (2138).

 

Benzer İçerikler